Şehirler Akıllı Değildir. Kararlar Akıllıdır.
Son yıllarda "Akıllı Şehir" kavramı hayatımızın ayrılmaz bir parçası hâline geldi. Konferanslarda, strateji belgelerinde, belediyelerin vizyon sunumlarında ve teknoloji şirketlerinin tanıtımlarında her yeni proje "Smart City" başlığıyla anlatılıyor.
Ancak uzun yıllardır akıllı ulaşım sistemleri geliştiren biri olarak, bu kavramı her duyduğumda aynı soruyu kendime soruyorum: Gerçekten akıllı şehir diye bir şey var mı, yoksa biz teknoloji kullanan şehirleri "akıllı" olarak tanımlamayı mı tercih ediyoruz?
ÇELİŞKİ
Bir şehir milyonlarca dolarlık sensör ve teknolojiye sahip olsa ama acil durumda kurumlar arası iletişim dakikalarca gecikse... O şehir gerçekten akıllı mıdır?
Bir şehir, sahip olduğu teknoloji kadar değil; aldığı kararlar kadar akıllıdır.
Hiçbir teknoloji kendi başına karar vermez. Hiçbir sensör kendi başına problemi çözmez. Hiçbir kamera trafiği rahatlatmaz ve hiçbir algoritma şehir yönetmez.
Bütün bunlar yalnızca karar vericilerin elindeki araçlardır. Aracı değerli yapan ise onu nasıl kullandığınızdır.
Orkestra Benzetmesi: Birlikte Çalışan Sistemler
Yönetim biliminde sıkça kullanılan bir yaklaşım vardır: Bir sistemi güçlü yapan şey, onu oluşturan parçaların kalitesi değil; parçalar arasındaki ilişkidir.
Bu noktada aklıma her zaman bir orkestra gelir. Bir senfoni orkestrasını dünyanın en iyi müzisyenlerinden oluşturabilirsiniz. En iyi kemanlar, en iyi piyanolar, en iyi nefesli çalgılar aynı sahnede olabilir. Ama eğer herkes farklı bir notayı çalıyorsa, ortaya müzik çıkmaz; sadece gürültü çıkar.
Trafik yönetim merkezi, toplu ulaşım, otopark sistemleri, acil durum yönetimi, meteoroloji, yol bakım ve emniyet... Hepsi aynı orkestranın üyeleridir. Birbirlerini duymuyorlarsa ve birlikte karar veremiyorlarsa, şehrin ne kadar teknolojiye sahip olduğunun pek bir önemi kalmaz.
Sensörler Değil, Doğru Kararlar
Bugün dünyada konuştuğumuz yapay zekâ, dijital ikiz, bağlantılı araçlar (V2X) ve büyük veri gibi teknolojilerin ortak bir amacı var: İnsanın daha doğru karar vermesine yardımcı olmak. Teknoloji hiçbir zaman amaç olmamalı; her zaman daha güvenli, sürdürülebilir ve yaşanabilir şehirler oluşturmanın bir aracı olmalıdır.
Türkiye son yıllarda akıllı ulaşım sistemleri alanında önemli bir ivme yakaladı. Yerli mühendislik kabiliyetlerimiz gelişiyor ve artık teknolojiyi üreten bir ekosisteme sahibiz. Ancak önümüzdeki dönemde başarımızı belirleyecek olan, tek tek geliştirdiğimiz ürünlerden ziyade o ürünlerin birlikte nasıl çalıştığı ve nasıl bir karar mekanizması oluşturduğu olacaktır.
SON SÖZ VE ÖZET
Gerçek başarı; insan deneyimi ile teknolojinin gücünü aynı karar mekanizmasında buluşturabilmekte yatacaktır. Çünkü şehirler akıllı değildir. Şehirleri akıllı yapan, o şehirler için alınan kararlardır.
